اگر تا حالا لغت انگلیسی با جعبه لایتنر حفظ کرده باشی، صفحه «پیشرفت» وکاژ برایت آشناست: لغتها در جعبهها نشسته‌اند و هر چه جلوتر می‌روند، دیرتر برای مرور برمی‌گردند. ولی پشت این جعبهها در وکاژ روش دیگری کار میکند به اسم FSRS. در این نوشته می‌گوییم این دو روش چه فرقی دارند، صفحه پیشرفت چرا حالا هر دو نما را نشان می‌دهد و چرا زمان مرورها را FSRS تعیین میکند.
جعبه لایتنر کلاسیک چطور کار میکند؟
روش لایتنر را سباستین لایتنر در دهه ۱۹۷۰ پیشنهاد کرد و هنوز یکی از ساده‌ترین راه‌های تکرار با فاصله است. چند جعبه داری و هر کارت لغت در یکی از آن‌هاست:
- لغت تازه در جعبه ۱ است و هر روز مرور میشود.
- هر بار درست جوابش را بدهی، یک جعبه جلو می‌رود و دیرتر برمی‌گردد (مثلاً جعبه ۲ هر دو روز، جعبه ۳ هر چهار روز).
- هر بار فراموشش کنی، برمی‌گردد به جعبه ۱ و از اول شروع میکند.
قانونش آن‌قدر ساده است که با چند جعبه مقوایی هم اجرا میشود؛ در این نوشته مفصل گفته‌ایم با جعبه لایتنر چطور لغت حفظ کنیم.
مشکل لایتنر کجاست؟
لایتنر با همه لغتها یک‌جور رفتار میکند. «apple» که از بچگی می‌شناسی و «conscientious» که هر بار تلفظش را فراموش می‌کنی، با یک جواب درست هر دو یک جعبه جلو می‌روند. نتیجه این است که:
- لغت‌های آسان بی‌دلیل زیاد مرور می‌شوند و وقتت هدر می‌رود.
- لغت‌های سخت گاهی زودتر از موقع به جعبه‌های بالا می‌رسند و درست وقتی داری فراموششان می‌کنی، هنوز نوبت مرورشان نشده.
- یک اشتباه کوچک، لغتی را که ماه‌ها بلد بودی دوباره به جعبه ۱ می‌فرستد.
FSRS چیست؟
FSRS (مخفف Free Spaced Repetition Scheduler) الگوریتم تازه‌تری است که بر پایه میلیون‌ها مرور واقعی ساخته شده و امروز در برنامه‌هایی مثل Anki هم استفاده میشود. FSRS برای هر لغت جدا دو چیز را حساب میکند:
- پایداری: این لغت حدوداً چند روز در ذهنت میماند.
- دشواری: این لغت برای تو چقدر سخت است.
با این دو عدد، FSRS لغت را درست وقتی برمی‌گرداند که احتمال یادآوری‌اش نزدیک ۹۰٪ شده، یعنی کمی قبل از اینکه فراموشش کنی. لغت آسان زود به فاصله‌های ماهانه می‌رسد و لغت سخت بیشتر تمرین میشود. با تعداد مرور کمتر، لغت بیشتری در ذهنت میماند.
دو نمای صفحه پیشرفت
در صفحه «پیشرفت» وکاژ بالای جعبهها دو گزینه هست:
- روش مدرن (FSRS): هر جعبه یعنی لغت حدوداً تا کی یادت میماند؛ مثلاً «آشنا» یعنی بین یک تا سه هفته. لغتی که از همان اول راحت جوابش را داده‌ای ممکن است مستقیم به «آشنا» برود، چون FSRS حدس میزند بیش از یک هفته یادت میماند.
- لایتنر کلاسیک: همان قانون قدیمی: هر جواب درست یک جعبه جلو، هر جواب غلط برگشت به جعبه ۱. برای کسی که با جعبه لایتنر بزرگ شده، خواندنش راحت‌تر است.
هر کدام را که انتخاب کنی، زمان مرورها عوض نمی‌شود: وکاژ همیشه با FSRS تصمیم می‌گیرد کدام لغت امروز مرور شود. نمای لایتنر فقط تصویر تقریبی دیگری از همان پیشرفت است. ممکن است لغتی در نمای لایتنر در جعبه ۲ باشد ولی FSRS بداند آن را خوب بلدی و دیرتر برش گرداند، یا برعکس.
چرا وکاژ FSRS را انتخاب کرد؟
- زمان کمتر برای همان نتیجه: پژوهش‌های سازندگان FSRS نشان می‌دهد برای رسیدن به همان میزان یادآوری، تعداد مرورها نسبت به روش‌های قدیمی‌تر به‌طور محسوسی کمتر است.
- برای هر کس جدا: لغتی که برای تو سخت است لزوماً برای دیگری سخت نیست؛ FSRS با جوابهای خودت تنظیم میشود.
- یک اشتباه همه‌چیز را خراب نمی‌کند: فراموش کردن لغتی که مدت‌ها بلد بودی آن را به نقطه صفر برنمی‌گرداند؛ FSRS می‌داند آن لغت قبلاً مدت زیادی در ذهنت مانده بوده.
- عدد قابل‌اعتماد: «لغت‌هایی که الان بلدی» در صفحه پیشرفت از همین محاسبه می‌آید، نه از شمردن کارت‌ها.
سؤال‌های رایج
اگر نمای لایتنر را انتخاب کنم، مرورهایم هم لایتنری میشود؟
نه. نمایش فقط نحوه چیدن لغتها در جعبهها را عوض میکند؛ زمان مرور همیشه با FSRS است.
چرا یک لغت در دو نما در دو جعبه مختلف است؟
چون دو روش با دو معیار مختلف میچینند: لایتنر جوابهای درست پشتسرهم را میشمارد و FSRS تخمین میزند لغت چند روز در ذهنت میماند.
کدام نما را نگاه کنم؟
هر کدام که برایت قابلفهمتر است. اگر میخواهی بدانی کدام لغتها واقعاً در ذهنت جا افتادهاند، نمای FSRS دقیقتر است.
نظرها
هنوز نظری ثبت نشده؛ اولین نفر باش.