بهترین کتاب گرامر انگلیسی برای خودآموزی، مجموعه Grammar in Use کمبریج در سطح خودت است. اگر توضیح جدول‌محور و تمرین بیشتر می‌خواهی، مجموعه Azar-Hagen مناسب است؛ Oxford Practice Grammar جایگزین هم‌ارز است و Practical English Usage مرجع پیشرفته برای رفع ابهام‌هاست، نه کتاب شروع.
فهرست مطالب
- سه نوع کتاب گرامر
- مجموعه Grammar in Use (کمبریج)
- مجموعه Azar-Hagen (پیرسون)
- Oxford Practice Grammar (آکسفورد)
- Practical English Usage نوشته Michael Swan
- جدول مقایسه و انتخاب سریع
- قبل از خرید به این‌ها دقت کن
- روش خواندن کتاب گرامر که به صحبت کردن برسد
- تمرین کن
- سؤال‌های رایج
- منابع
سه نوع کتاب گرامر
در راهنمای منابع یادگیری زبان انگلیسی و مقایسه مجموعه‌های کتاب زبان به Grammar in Use اشاره کردیم. این مقاله فقط روی کتاب گرامر تمرکز دارد و چند مجموعه را کنار هم می‌گذارد. اول بدان کتابهای گرامر سه دسته‌اند:
- کتاب خودآموز (توضیح + تمرین + پاسخ‌نامه): برای کسی که بدون معلم می‌خواند. مثل Grammar in Use و Oxford Practice Grammar.
- کتاب درسی گرامر: برای کلاس طراحی شده، تمرین‌های گروهی و گفتاری دارد. مثل مجموعه Azar-Hagen.
- مرجع: برای جواب دادن به یک سؤال مشخص، نه خواندن از اول. مثل Practical English Usage.
اشتباه رایج این است که کسی یک مرجع سنگین بخرد و بخواهد مثل رمان از صفحه اول بخواند، یا یک کتاب کلاسی را بدون معلم و پاسخ‌نامه شروع کند.
مجموعه Grammar in Use (کمبریج)
طبق کاتالوگ رسمی کمبریج، این مجموعه سه جلد اصلی بریتیش دارد:
| جلد | نویسنده و ویرایش | سطح طبق ناشر |
|---|---|---|
| Essential Grammar in Use | Raymond Murphy، ویرایش چهارم | A1–B1 |
| English Grammar in Use | Raymond Murphy، ویرایش پنجم | B1–B2 |
| Advanced Grammar in Use | Martin Hewings، ویرایش چهارم | C1–C2 |
نسخه آمریکایی هم دارد (Basic Grammar in Use و Grammar in Use Intermediate). ساختار هر واحد دو صفحه است: توضیح در یک صفحه، تمرین در صفحه مقابل.
- نقطه قوت: واحدهای کوتاه و مستقل؛ توضیح ساده با مثال‌های روزمره؛ ایده‌آل برای رفع اشکال موضعی.
- محدودیت: تمرین‌ها بیشتر جمله‌ای و کنترل‌شده‌اند؛ تو را مجبور به نوشتن یا صحبت آزاد نمی‌کنند. حس «همه را بلدم» میدهد در حالی که در صحبت هنوز اشتباه می‌کنی.
- بهترین برای: خودآموز سطح مبتدی تا بالاتر از متوسط.
مجموعه Azar-Hagen (پیرسون)
مجموعه مشهور Betty Azar و Stacy Hagen که در کلاس‌های زبان ایران هم آشناست. طبق صفحه رسمی پیرسون، سه سطح دارد که روی هم A1 تا C1 را پوشش می‌دهند:
- Basic English Grammar (ویرایش پنجم)
- Fundamentals of English Grammar (ویرایش پنجم)
- Understanding and Using English Grammar (ویرایش ششم)
توضیح‌ها در قالب جدول‌های گرامری (charts) آمده و تمرین‌ها پشت سر هم و پله‌پله سخت‌تر می‌شوند. ناشر می‌گوید ویرایش ششم گرامر را به مهارت‌های ارتباطی و تمرین گفتاری وصل کرده است. نسخه‌ها انگلیسی آمریکایی‌اند.
- نقطه قوت: حجم تمرین زیاد؛ جدول‌ها برای کسی که خلاصه و ساختار را دوست دارد عالی‌اند.
- محدودیت: برای کلاس طراحی شده؛ بعضی تمرین‌ها جفتی و گروهی‌اند و پاسخ‌نامه همه نسخه‌ها همراه کتاب نیست. حجم کتاب‌ها برای خودآموز می‌تواند سنگین باشد.
- بهترین برای: کلاس، یا خودآموزی که تمرین زیاد و ساختار جدولی می‌خواهد.
Oxford Practice Grammar (آکسفورد)
مجموعه‌ای از انتشارات آکسفورد با سه سطح Basic، Intermediate و Advanced. طبق صفحه ناشر، جلد Intermediate نوشته John Eastwood است، هر واحد یک نکته کلیدی را توضیح میدهد و بعد تمرین دارد، و میشود به ترتیب یا فقط مباحث مشکلدار را خواند. آزمون‌های پایان بخش هم برای سنجش پیشرفت دارد.
- نقطه قوت: توضیح‌ها کمی مفصل‌تر از Grammar in Use و مثال‌ها اغلب در قالب متن و گفت‌وگوی کوتاه‌اند، که دیدن گرامر در بافت را راحت‌تر می‌کند.
- محدودیت: در ایران کمتر از Grammar in Use شناخته‌شده است؛ منابع کمکی و هم‌گروهی برای خواندنش کمتر پیدا می‌کنی.
- بهترین برای: کسی که توضیح بیشتر و مثال در بافت را ترجیح میدهد.
Practical English Usage نوشته Michael Swan
طبق صفحه انتشارات آکسفورد، ویرایش چهارم این کتاب یک مرجع برای مشکلات گرامر و واژگان است و مخاطبش معلم‌ها و زبان‌آموزهای پیشرفته‌اند. بخش اول یک گرامر موضوعی است و بخش دوم راهنمای الفبایی بیش از ۲۵۰ مشکل رایج کلمه‌ها؛ روی هم بیش از ۶۰۰ مدخل دارد.
این کتاب جواب سؤال‌هایی مثل این‌هاست: فرق since و for دقیقاً کجاست؟ چرا I'm agree غلط است؟ lie و lay را چطور از هم جدا کنم؟
- نقطه قوت: دقیق و جامع؛ برای نوشتن جدی و تدریس بی‌رقیب است.
- محدودیت: برای مبتدی و متوسط مناسب نیست؛ زبان توضیح فنی‌تر است و تمرین اصلی ندارد.
جدول مقایسه و انتخاب سریع
| کتاب | نوع | سطح | لهجه/املا | مناسب |
|---|---|---|---|---|
| Grammar in Use | خودآموز | A1–C2 (سه جلد) | بریتیش، با نسخه آمریکایی | خودآموزی و رفع اشکال |
| Azar-Hagen | درسی | A1–C1 (سه جلد) | آمریکایی | کلاس و تمرین زیاد |
| Oxford Practice Grammar | خودآموز | سه سطح | بریتیش | توضیح مفصل‌تر |
| Practical English Usage | مرجع | پیشرفته | بریتیش با اشاره به آمریکایی | معلم و سطح بالا |
قاعده ساده: یک کتاب اصلی هم‌سطح خودت بردار و تا آخر برو. اگر سطح متوسطی، English Grammar in Use یا Fundamentals of English Grammar کافی است. ترتیب یادگیری مباحث را هم در گرامر زبان انگلیسی ببین تا بدانی از کدام واحد شروع کنی.
قبل از خرید به این‌ها دقت کن
- ویرایش کتاب: ویرایش‌های جدید مثال‌ها و گاهی ترتیب واحدها را عوض کرده‌اند. اگر با معلم یا گروه می‌خوانی، همه یک ویرایش داشته باشید تا شماره واحدها یکی باشد.
- نسخه با پاسخ‌نامه: برای خودآموزی، عبارت with answers یا with key روی جلد ضروری است. بدون پاسخ‌نامه نمی‌فهمی اشتباهت کجاست.
- بریتیش یا آمریکایی: تفاوت گرامری دو گونه کم است (مثلاً استفاده از حال کامل یا have got)، ولی املا و مثال‌ها فرق دارد. با لهجه‌ای که بیشتر می‌شنوی هماهنگ باش؛ بحث کاملش در لهجه آمریکایی و بریتیش آمده.
- نسخه اصلی یا کپی: نسخه‌های کپی بی‌کیفیت گاهی صفحه یا جواب کم دارند. نسخه رسمی یا چاپ مجاز را از فروشنده معتبر بخر و فایل‌های غیرمجاز را دانلود نکن.
- نسخه دیجیتال: بعضی ناشرها کتاب الکترونیکی یا تمرین آنلاین هم دارند؛ اگر بیشتر با گوشی می‌خوانی، صفحه رسمی ناشر را برای این گزینه چک کن.
یک آزمون کوچک هم قبل از خرید کمک می‌کند: فهرست مطالب کتاب را نگاه کن. اگر بیشتر عنوان‌ها را می‌شناسی ولی در تمرینشان مطمئن نیستی، سطح کتاب درست است. اگر تقریباً همه عنوان‌ها ناآشناست، یک جلد پایین‌تر برو؛ و اگر همه را بدون اشتباه بلدی، وقت جلد بالاتر است.
روش خواندن کتاب گرامر که به صحبت کردن برسد
- از مشکل شروع کن، نه از صفحه اول. اگر در زمان‌های انگلیسی مشکل داری، همان واحدها را اول بخوان.
- تمرین را بنویس، نه فقط در ذهن جواب بده.
- سه جمله شخصی بساز. بعد از واحد حال کامل: I've lived in Shiraz since 2019.
- جملهها را بلند بگو. گرامری که فقط در نوشتن درست است، در صحبت جا نیفتاده.
- یک هفته بعد برگرد. تمرین همان واحد را دوباره، بدون نگاه به جواب قبلی، حل کن.
اشتباه رایج فارسی‌زبان‌ها حذف s سوم‌شخص یا جابه‌جا کردن زمان حال کامل با گذشته ساده است. این‌ها با خواندن قاعده درست نمی‌شوند؛ با تکرار جمله‌های درست در فاصله‌های مختلف درست می‌شوند.
نکته وکاژ: ساختارهای گرامری هم مثل لغت فراموش می‌شوند. جمله‌های نمونه‌ای را که خودت با هر واحد ساختی، کنار لغت‌های همان واحد در وکاژ اضافه کن تا با مرور به‌موقع چند روز و چند هفته بعد دوباره جلویت بیایند.
کتاب گرامر بخشی از مسیر آموزش زبان انگلیسی است؛ اگر قرار است فقط یک کتاب بخری، کتاب خودآموز هم‌سطحت را بخر و مرجع را برای بعد بگذار.
تمرین کن
سطحت A2 است و بدون معلم می‌خوانی. کدام کتاب؟
Essential Grammar in Use؛ خودآموز است، پاسخ‌نامه دارد و سطحش A1–B1 است.
چرا Practical English Usage برای شروع مناسب نیست؟
چون مرجع است، نه کتاب آموزشی؛ مخاطبش معلم‌ها و زبان‌آموزهای پیشرفته‌اند و تمرین پله‌پله ندارد.
این جمله را اصلاح کن: I am agree with you.
I agree with you. فعل agree خودش فعل اصلی است و am لازم ندارد.
بعد از خواندن یک واحد گرامر، چه کاری باعث میشود در صحبت هم درست بگویی؟
ساختن چند جمله شخصی با همان ساختار، بلند گفتنشان و مرور دوباره آن‌ها در روزهای بعد.
سؤال‌های رایج
بهترین کتاب گرامر انگلیسی برای خودآموزی چیست؟
مجموعه Grammar in Use کمبریج در سطح خودت؛ واحدهای کوتاه، توضیح ساده، تمرین و پاسخ‌نامه دارد.
کتاب Azar بهتر است یا Murphy؟
هیچکدام مطلقاً بهتر نیست. Murphy برای خودآموزی سریعتر و جمعوجورتر است؛ Azar تمرین بیشتری دارد و برای کلاس طراحی شده.
کتاب گرامر را از اول تا آخر بخوانم؟
در کتابهای خودآموز لازم نیست. اول واحدهای مشکلدار و پرکاربرد را بخوان و بقیه را بهمرور اضافه کن.
با کتاب گرامر میشود صحبت کردن را هم یاد گرفت؟
بهتنهایی نه. کتاب ساختار را یاد میدهد؛ برای صحبت باید جملهها را بلند تمرین کنی و در گفتوگو به کار ببری.
نظرها
هنوز نظری ثبت نشده؛ اولین نفر باش.