کالوکیشن انگلیسی یعنی کلمههایی که بهطور طبیعی کنار هم می‌آیند، مثل make a mistake، do homework و heavy rain. در کالوکیشنها معمولاً do برای کارها و وظیفهها و make برای ساختن، حرف زدن، برنامه و تصمیم میآید؛ اما بهترین راه، یاد گرفتن هر ترکیب به‌صورت یک تکه است.
فهرست مطالب
- کالوکیشن انگلیسی چیست
- فرق make و do
- کالوکیشن با take، have و give
- کالوکیشن‌های صفت و اسم
- کالوکیشنها را چطور یاد بگیریم
- تمرین کن
- سؤال‌های رایج
- منابع
کالوکیشن انگلیسی چیست
کالوکیشن (collocation) یعنی کلمههایی که انگلیسی‌زبان‌ها بهطور طبیعی کنار هم می‌آورند. هیچ قانون منطقی نمی‌گوید چرا heavy rain درست است و strong rain عجیب؛ فقط این‌طور جا افتاده است. در فارسی هم همین را داریم: می‌گوییم «باران شدید» و «چای پررنگ»، نه «باران قوی» و «چای سنگین».
اگر کالوکیشنها را ندانی، جمله‌ات از نظر دستوری درست است ولی به گوش بومیها غیرطبیعی میآید. به همین دلیل در راهنمای روش یادگیری لغات انگلیسی توصیه کرده‌ایم به‌جای تک‌لغت، ترکیب یاد بگیری. Oxford Collocations Dictionary که مخصوص همین کار ساخته شده، طبق معرفی خودش حدود ۲۵۰ هزار ترکیب برای ۹ هزار اسم، فعل و صفت را بر پایه‌ی پیکره‌ی Oxford English Corpus جمع کرده است؛ یعنی دنیای کالوکیشنها واقعاً بزرگ است.
انواع رایج کالوکیشن
| الگو | نمونه |
|---|---|
| فعل + اسم | make a mistake, take a photo |
| صفت + اسم | heavy traffic, strong coffee |
| قید + صفت | highly recommended, deeply sorry |
| اسم + اسم | a piece of advice, a bar of chocolate |
| فعل + حرف اضافه | depend on, listen to |
فرق make و do
این دو فعل بزرگ‌ترین دردسر فارسی‌زبان‌ها در کالوکیشن‌اند، چون هر دو در فارسی «کردن» یا «انجام دادن» ترجمه می‌شوند. بریتیش کانسل این فعل‌ها را جزو «فعل‌های کم‌معنا» (delexical verbs) می‌داند؛ یعنی معنی اصلی را اسم بعدشان حمل میکند و خود فعل بیشتر نقش اتصال دارد. برای همین قاعده‌ی کاملاً قطعی وجود ندارد، اما این دو راهنما بیشتر وقت‌ها جواب می‌دهند:
- do برای کارها، وظیفهها و فعالیت‌های کلی، به‌خصوص کارهای خانه و کار و درس: do the dishes, do homework, do a job.
- make برای ساختن و پدید آوردن چیزی، و همچنین برای حرف و صدا و برنامه و تصمیم: make a cake, make a noise, make a plan, make a decision.
ترکیب‌های رایج با make
| ترکیب | معنی | مثال |
|---|---|---|
| make a mistake | اشتباه کردن | I made a mistake in my email. |
| make a decision | تصمیم گرفتن | We need to make a decision today. |
| make a plan | برنامه ریختن | Let's make a plan for the weekend. |
| make money | پول درآوردن | He makes money by teaching online. |
| make friends | دوست پیدا کردن | She made friends quickly at her new school. |
| make a phone call | تلفن زدن | I need to make a quick phone call. |
| make an appointment | وقت گرفتن | I made an appointment with the dentist. |
| make progress | پیشرفت کردن | You're making good progress. |
| make a noise | سروصدا کردن | Please don't make a noise, the baby is asleep. |
| make a suggestion | پیشنهاد دادن | Can I make a suggestion? |
| make sure | مطمئن شدن | Make sure the door is locked. |
| make an effort | تلاش کردن | He made an effort to arrive early. |
ترکیب‌های رایج با do
| ترکیب | معنی | مثال |
|---|---|---|
| do homework | تکلیف انجام دادن | I do my homework after dinner. |
| do the dishes | ظرف شستن | It's my turn to do the dishes. |
| do the shopping | خرید کردن (خرید خانه) | My dad does the shopping on Fridays. |
| do exercise | ورزش کردن | I try to do some exercise every day. |
| do a favour | لطف کردن | Can you do me a favour? |
| do your best | تمام تلاشت را کردن | Just do your best in the exam. |
| do business | تجارت کردن | They do business with companies in Turkey. |
| do research | تحقیق کردن | She's doing research on climate. |
| do a course | دوره گذراندن | I'm doing an online course. |
| do damage | آسیب زدن | The storm did a lot of damage. |
| do well / badly | خوب / بد عمل کردن | He did well in his interview. |
| do your hair | موها را درست کردن | She's doing her hair before the party. |
اشتباه‌های پرتکرار: do a mistake ← make a mistake؛ make homework ← do homework؛ do a decision ← make a decision؛ make exercise ← do exercise.
کالوکیشن با take، have و give
غیر از make و do، چند فعل دیگر هم در ترکیب‌های پرکاربرد زیاد دیده می‌شوند و فارسی‌زبان‌ها معمولاً آن‌ها را با «کردن» یا «گرفتن» قاطی می‌کنند.
| ترکیب | معنی | مثال |
|---|---|---|
| take a photo | عکس گرفتن | Can you take a photo of us? |
| take a break | استراحت کردن | Let's take a ten-minute break. |
| take a shower | دوش گرفتن | I take a shower every morning. |
| take an exam | امتحان دادن | She's taking her driving exam tomorrow. |
| take medicine | دارو خوردن | Take this medicine twice a day. |
| have breakfast | صبحانه خوردن | We have breakfast at seven. |
| have a good time | خوش گذراندن | Did you have a good time at the party? |
| have a look | نگاهی انداختن | Can I have a look at your notes? |
| give advice | نصیحت کردن، توصیه کردن | My teacher gave me some good advice. |
| give a presentation | ارائه دادن | I'm giving a presentation on Monday. |
| pay attention | توجه کردن | Please pay attention to the instructions. |
| keep a promise | سر قول ماندن | He always keeps his promises. |
نکته: در فارسی «دارو خوردن» داریم و خیلی‌ها می‌گویند eat medicine؛ اما در انگلیسی take medicine طبیعی است. «امتحان دادن» هم give an exam نیست؛ take an exam است. Give an exam یعنی کاری که معلم میکند.
کالوکیشن‌های صفت و اسم
این ترکیبها بیشتر در توصیف به کار می‌آیند و باعث می‌شوند نوشته و حرفت طبیعی‌تر شود.
| ترکیب | معنی | مثال |
|---|---|---|
| heavy rain | باران شدید | There was heavy rain all night. |
| heavy traffic | ترافیک سنگین | I was late because of heavy traffic. |
| strong coffee | قهوه‌ی غلیظ | I need a strong coffee this morning. |
| fast food | فست‌فود | I try not to eat too much fast food. |
| high price | قیمت بالا | The high price surprised me. |
| close friend | دوست صمیمی | Sara is a close friend of mine. |
| a big mistake | اشتباه بزرگ | Leaving early was a big mistake. |
| bright colours | رنگ‌های روشن و شاد | Children love bright colours. |
| a quick question | یک سؤال کوتاه | Can I ask you a quick question? |
| free time | وقت آزاد | What do you do in your free time? |
دقت کن: strong rain، big traffic و fast question غلط نیستند که کسی نفهمد، ولی غیرطبیعی‌اند. فرق «قابل فهم» با «طبیعی» همین‌جاست.
کالوکیشنها را چطور یاد بگیریم
- از اول ترکیب یاد بگیر. روی کارت به‌جای decision بنویس make a decision. این تنها تغییر، جلوی بیشتر اشتباه‌ها را می‌گیرد. برای کارت‌نویسی درست، مطلب فلش کارت انگلیسی را ببین.
- در خواندن به همنشین‌ها دقت کن. وقتی اسم تازه‌ای می‌بینی، نگاه کن چه فعل یا صفتی کنارش آمده و همان را یادداشت کن.
- از دیکشنریهای زبانآموز کمک بگیر. دیکشنریهای Oxford و Cambridge در مدخل هر کلمه، ترکیب‌های رایج را با مثال نشان می‌دهند. دیکشنری کالوکیشن آکسفورد هم دقیقاً برای همین کار است. معرفی‌شان را در دیکشنریهای انگلیسی آنلاین آورده‌ایم.
- ترکیبها را بر اساس موضوع گروه کن. مثلاً همه‌ی ترکیب‌های مربوط به سفر یا کار را کنار هم بنویس.
- مرورشان کن. کالوکیشنها هم مثل لغت با تکرار با فاصله تثبیت می‌شوند.
نکته وکاژ: کالوکیشنها را درست مثل لغت مرور کن، فقط کل ترکیب را روی کارت بنویس، مثلاً «I ___ a mistake in the test» با جواب made. در وکاژ می‌توانی همین ترکیبها را اضافه کنی تا سر موعد برای مرور برگردند. روش مرور به‌موقع را ببین.
کالوکیشنها پل بین «لغت بلد بودن» و «طبیعی حرف زدن»اند. وقتی چند ده ترکیب پرکاربرد را خودکار کنی، هم جمله‌های روزمره راحت‌تر از دهانت بیرون می‌آیند و هم رایتینگت روان‌تر می‌شود. این مهارت بخشی از تصویر بزرگ‌تر آموزش زبان انگلیسی است که در صفحه‌ی اصلی‌مان دیده می‌شود.
تمرین کن
make یا do؟ I need to ___ a phone call.
make — make a phone call
make یا do؟ Can you ___ me a favour?
do — do someone a favour
این جمله را طبیعی کن: There was strong rain yesterday.
There was heavy rain yesterday.
«دارو خوردن» و «امتحان دادن» به انگلیسی؟
take medicine و take an exam
make یا do؟ I ___ my best, but I failed.
did — do your best
سؤال‌های رایج
کالوکیشن انگلیسی چیست؟
ترکیب کلمههایی که بومیها بهطور طبیعی کنار هم به کار میبرند، مثل heavy rain یا make a decision. جایگزین کردن یکی از کلمهها معمولاً جمله را غیرطبیعی میکند.
فرق make و do چیست؟
بهطور کلی do برای کارها، وظیفهها و فعالیتها و make برای ساختن چیزی، حرف و صدا، برنامه و تصمیم میآید. استثنا زیاد است، پس ترکیبها را تکهای یاد بگیر.
کالوکیشنها را از کجا یاد بگیرم؟
از دیکشنریهای زبانآموز مثل Oxford و Cambridge، دیکشنری کالوکیشن آکسفورد و دقت به ترکیبها هنگام خواندن و شنیدن.
چند کالوکیشن باید بلد باشم؟
عدد ثابتی نیست. شروع با چند ده ترکیب پرکاربرد با make، do، take، have و give تأثیر زیادی روی طبیعی شدن صحبتت دارد.
نظرها
هنوز نظری ثبت نشده؛ اولین نفر باش.